કેલેન્ડર મિત્ર એપ Google Play પર મફત · ઇન્ટરનેટ વગર પણ ચાલે
ઇન્સ્ટોલ કરો
29ઓક્ટોબર
૩૫૨ દિવસમાં પુણ્યતિથિદિવસ

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2027

આસો અમાસ · વિક્રમ સંવત ૨૦૮૩

Shri Mahavir Nirvan Din 2027: Friday, 29 October 2027 · અપડેટ:

પૂજા મુહૂર્ત

06:42

સૂર્યોદય · અમદાવાદ

તિથિ અને પંચાંગ

તિથિ
અમાસ
19:06 સુધી
નક્ષત્ર
ચિત્રા
10:27 સુધી
યોગ
પ્રીતિ
આવતીકાલે 00:34 સુધી
કરણ
ચતુષ્પાદ
07:54 સુધી

સૂર્ય, ચંદ્ર અને સમય

અમદાવાદ
સૂર્યોદય
06:42
સૂર્યાસ્ત
18:03
ચંદ્રોદય
06:17
રાહુકાળ
10:58 થી 12:23
અભિજિત મુહૂર્ત
12:00 થી 12:45

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન વિશે

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન એ જૈન ધર્મના ચોવીસમા તીર્થંકર ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ (મોક્ષ) પ્રાપ્તિનો પવિત્ર દિવસ છે, જે આસો માસની અમાસે મનાવવામાં આવે છે.

મહત્ત્વ

જૈન પરંપરા મુજબ ભગવાન મહાવીર સ્વામીએ આસો વદ અમાસની રાત્રિના અંતિમ સમયે પાવાપુરી ખાતે દેહત્યાગ કરી નિર્વાણ પ્રાપ્ત કર્યું. આ દિવસ આત્માની મુક્તિ, અહિંસા, સત્ય, અપરિગ્રહ અને સંયમના તેમના ઉપદેશોને યાદ કરવાનો દિવસ છે. જૈન અનુયાયીઓ માટે આ દિવસ શોકનો નહીં, પણ આત્મચિંતન અને સાધનાનો અવસર છે. કહેવાય છે કે આ જ રાત્રિએ ગણધર ગૌતમ સ્વામીને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું, તેથી બીજા દિવસે જૈનોમાં નવું વર્ષ (વીર સંવત) શરૂ ગણાય છે. આ દિવસે લોકો જીવનમાં કરુણા, ક્ષમા અને સાદગી અપનાવવાનો સંકલ્પ કરે છે.

કથા

ભગવાન મહાવીર સ્વામીનો જન્મ ક્ષત્રિયકુંડ નગરમાં રાજા સિદ્ધાર્થ અને રાણી ત્રિશલાને ત્યાં થયો હતો. યુવાવસ્થામાં, લગભગ ત્રીસ વર્ષની ઉંમરે, તેમણે રાજસુખનો ત્યાગ કરી દીક્ષા લીધી અને વર્ષો સુધી કઠિન તપ અને સાધના કરી. તપના પરિણામે તેમને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું અને તેમણે ચતુર્વિધ સંઘની સ્થાપના કરી. ત્યાર પછી લગભગ ત્રીસ વર્ષ સુધી તેમણે ઠેર ઠેર વિહાર કરી અહિંસા, સત્ય, અચૌર્ય, બ્રહ્મચર્ય અને અપરિગ્રહના સિદ્ધાંતોનો ઉપદેશ આપ્યો. જૈન ગ્રંથો અનુસાર પોતાના જીવનના અંતિમ ચાતુર્માસમાં ભગવાન મહાવીર પાવાપુરીમાં રાજા હસ્તિપાળની સભામાં બિરાજમાન હતા. આસો વદ અમાસના દિવસે તેમણે સતત દેશના (ઉપદેશ) આપી, જે અંતિમ દેશના તરીકે ઓળખાય છે. પરંપરા મુજબ આ ઉપદેશ લગભગ સોળ પ્રહર સુધી ચાલ્યો. અંતે રાત્રિના અંતિમ સમયે તેમણે નિર્વાણ પ્રાપ્ત કર્યું અને તેમનો આત્મા સિદ્ધ અવસ્થાને પામ્યો. એવું કહેવાય છે કે ભગવાનના નિર્વાણ સમયે દેવો અને મનુષ્યોએ દીપકો પ્રગટાવ્યા, કારણ કે જ્ઞાનનો પ્રકાશ ચાલ્યો ગયો હતો. તેમના મુખ્ય શિષ્ય ગૌતમ સ્વામી તે સમયે અન્ય સ્થળે હતા; ભગવાનના નિર્વાણના સમાચાર સાંભળી તેઓ શોકમગ્ન થયા, પરંતુ ચિંતન કરતાં રાગના બંધનથી મુક્ત થયા અને તે જ રાત્રિએ તેમને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું. આ કથા પ્રમાણે દિવાળીના દીપકોની પરંપરા સાથે પણ જૈન સમાજ આ પ્રસંગને જોડે છે. વિવિધ ગ્રંથોમાં વિગતોમાં થોડો ભેદ જોવા મળે છે.

આ દિવસે શું કરાય છે

• સવારે સ્નાન કરી જિનમંદિરમાં ભગવાન મહાવીર સ્વામીની પૂજા, અભિષેક અને દર્શન કરાય છે. • ભગવાનના અંતિમ ઉપદેશરૂપ ઉત્તરાધ્યયન સૂત્ર તથા કલ્પસૂત્રનું વાંચન-શ્રવણ કરાય છે. • મંદિરો અને ઘરોમાં દીપક પ્રગટાવી ભગવાનના જ્ઞાનના પ્રકાશનું સ્મરણ કરાય છે. • ઘણા શ્રાવકો ઉપવાસ, આયંબિલ કે એકાસણું કરી જાપ, ધ્યાન અને સામાયિક કરે છે. • ‘ૐ હ્રીં શ્રી મહાવીરસ્વામિને નમઃ’ જેવા મંત્રજાપ કરાય છે. • ગૌતમ સ્વામીની સ્મૃતિમાં રાત્રે ગૌતમ સ્વામીના જાપ અને ભક્તિ કરાય છે. • જીવદયા, ગરીબોને દાન અને સાધર્મિક ભક્તિ કરવાની પરંપરા છે.

ઉપવાસ

ઘણા જૈન શ્રાવકો આ દિવસે ઉપવાસ, છઠ્ઠ (બે ઉપવાસ) કે એકાસણું કરે છે. ઉપવાસમાં સામાન્ય રીતે અન્ન ત્યાગ કરી ફક્ત ઉકાળેલું પાણી સૂર્યાસ્ત પહેલાં લેવાય છે; આયંબિલમાં નીરસ, મસાલા-ઘી-તેલ વિનાનું ભોજન લેવાય છે. જૈન નિયમ મુજબ કંદમૂળ અને રાત્રિભોજનનો ત્યાગ હોય છે. પારણું પોતાની પરંપરા અને ગુરુજનના માર્ગદર્શન મુજબ કરાય છે. બીમાર, વૃદ્ધ, ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ અને બાળકોએ હળવું વ્રત રાખવું અથવા વડીલો કે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ કરવું.

જુદા જુદા પ્રદેશોમાં

ગુજરાતમાં અમદાવાદ, પાલીતાણા, સુરત, ભાવનગર સહિત જૈન વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં મંદિરોમાં વિશેષ પૂજા અને ભક્તિ થાય છે. બિહારના પાવાપુરીમાં જલમંદિર ખાતે નિર્વાણ કલ્યાણક નિમિત્તે મોટો ઉત્સવ અને નિર્વાણ લાડુ ચડાવવાની પરંપરા છે. ઘણા જૈન સમાજમાં આ દિવસે નિર્વાણ લાડુ ચડાવાય છે. ઉત્તર ભારતના પૂર્ણિમાંત પંચાંગ મુજબ આ તિથિ કારતક વદ અમાસ ગણાય છે, જ્યારે ગુજરાતમાં આસો વદ અમાસ. દિગંબર અને શ્વેતાંબર પરંપરાઓમાં વિધિમાં થોડા ભેદ હોઈ શકે.

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન વિશે વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

મહાવીર નિર્વાણ દિન કોના સ્મરણમાં મનાવાય છે?

આ દિવસ જૈન ધર્મના ચોવીસમા તીર્થંકર ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ અને મોક્ષ પ્રાપ્તિના સ્મરણમાં મનાવાય છે.

આ દિવસ દિવાળી સાથે કેવી રીતે જોડાયેલો છે?

ભગવાનનું નિર્વાણ આસો વદ અમાસની રાત્રિએ થયું મનાય છે, જે દિવાળીની અમાસ છે. જૈન પરંપરા મુજબ જ્ઞાનદીપ પ્રગટાવવાના પ્રસંગ સાથે દિવાળીને જોડવામાં આવે છે.

નિર્વાણ લાડુ શું છે?

નિર્વાણ કલ્યાણક નિમિત્તે જિનમંદિરોમાં ભગવાનને લાડુ ચડાવવાની પરંપરા છે, જે ખાસ કરીને પાવાપુરી અને અન્ય મંદિરોમાં જોવા મળે છે.

ગૌતમ સ્વામીનું આ દિવસ સાથે શું સંબંધ છે?

માન્યતા મુજબ ભગવાનના નિર્વાણની રાત્રિએ તેમના મુખ્ય શિષ્ય ગૌતમ સ્વામીને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું, તેથી તેમની પણ ભક્તિ કરાય છે.

શું આ દિવસે ઉપવાસ કરવો ફરજિયાત છે?

ના, તે ફરજિયાત નથી. શ્રદ્ધા અને શક્તિ મુજબ ઉપવાસ, એકાસણું કે જાપ-ધ્યાન કરી શકાય છે.

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2027 માં ક્યારે છે?

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2027 માં શુક્રવાર, 29 ઓક્ટોબર 2027 ના રોજ છે (આસો અમાસ).

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2028 માં ક્યારે છે?

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2028 માં બુધવાર, 18 ઓક્ટોબર 2028 ના રોજ છે (આસો અમાસ).

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન ની તિથિ કઈ છે?

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2027 ની તિથિ અમાસ છે. અમદાવાદ માટે 19:06 સુધી.

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન નું પૂજા મુહૂર્ત ક્યારે છે?

શ્રી મહાવીર નિર્વાણ દિન 2027 (29 ઓક્ટોબર 2027) નું સૂર્યોદય 06:42 છે (અમદાવાદ).

29 ઓક્ટોબર 2027 ના રોજ સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત ક્યારે છે?

અમદાવાદ માં 29 ઓક્ટોબર 2027 ના રોજ સૂર્યોદય 06:42 અને સૂર્યાસ્ત 18:03 છે.