કેલેન્ડર મિત્ર એપ Google Play પર મફત · ઇન્ટરનેટ વગર પણ ચાલે
ઇન્સ્ટોલ કરો
15માર્ચ
વીતી ગયું વ્રત

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2026

ફાગણ વદ ૧૧ · વિક્રમ સંવત ૨૦૮૨

Papamochini Ekadashi 2026: Sunday, 15 March 2026 · અપડેટ:

પૂજા મુહૂર્ત

06:48

સૂર્યોદય · અમદાવાદ

તિથિ અને પંચાંગ

તિથિ
વદ અગિયારસ
09:16 સુધી
નક્ષત્ર
શ્રવણ
આવતીકાલે 05:56 સુધી
યોગ
પરિઘ
10:25 સુધી
કરણ
બાલવ
09:16 સુધી

સૂર્ય, ચંદ્ર અને સમય

અમદાવાદ
સૂર્યોદય
06:48
સૂર્યાસ્ત
18:48
ચંદ્રોદય
04:18
રાહુકાળ
17:18 થી 18:48
અભિજિત મુહૂર્ત
12:24 થી 13:12

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) વિશે

પાપમોચિની એકાદશી ફાગણ વદ અગિયારસે આવતી એકાદશી છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુનું વ્રત અને પૂજન કરવાથી જાણ્યે-અજાણ્યે થયેલાં પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે એવી માન્યતા છે.

મહત્ત્વ

પાપમોચિની એટલે પાપોમાંથી મુક્ત કરનારી. પુરાણોમાં કહેવાયું છે કે આ એકાદશીનું વ્રત શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવાથી મનુષ્યનાં પાપોનું શમન થાય છે અને મન શુદ્ધ બને છે. એકાદશી ભગવાન વિષ્ણુને પ્રિય તિથિ ગણાય છે, તેથી આ દિવસે સંયમ, ભજન, સ્મરણ અને દાનનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. હોળી પછી અને ચૈત્ર માસની શરૂઆત પહેલાં આવતી આ એકાદશી આત્મશુદ્ધિ અને નવા વર્ષ પહેલાં મન સ્વચ્છ કરવાનો અવસર ગણાય છે. વ્રતથી ઇન્દ્રિયો પર સંયમ કેળવાય છે અને ભક્તિભાવ વધે છે. ગુજરાતમાં કેટલાક લોકો તેને ચારોળી એકાદશી તરીકે પણ ઓળખે છે.

કથા

પ્રચલિત કથા અનુસાર, એક વખત રાજા માંધાતાએ લોમશ ઋષિને પૂછ્યું કે પાપોથી મુક્ત થવાનો સરળ ઉપાય કયો છે. ત્યારે ઋષિએ આ એકાદશીનું માહાત્મ્ય કહ્યું. પ્રાચીન સમયમાં ચૈત્રરથ નામના સુંદર વનમાં ચ્યવન ઋષિના પુત્ર મેધાવી ઋષિ તપ કરતા હતા. એક દિવસ મંજુઘોષા નામની અપ્સરા ત્યાં આવી અને તેણે ઋષિને મોહિત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. કામદેવના પ્રભાવથી મેધાવી ઋષિ પોતાની તપસ્યા ભૂલી ગયા અને ઘણાં વર્ષો તેની સાથે રહ્યા. ઘણા સમય પછી અપ્સરાએ સ્વર્ગમાં પાછા જવાની રજા માંગી. ત્યારે ઋષિને પોતાની ભૂલનું ભાન થયું. તેમને પોતાનું તપ નષ્ટ થયાનો ખૂબ ક્રોધ આવ્યો અને તેમણે મંજુઘોષાને પિશાચિની બનવાનો શાપ આપ્યો. અપ્સરા દુઃખી થઈ અને ક્ષમા માગવા લાગી. મેધાવી ઋષિ પોતાના પિતા ચ્યવન ઋષિ પાસે ગયા અને બધી વાત કહી. પિતાએ તેમને ચૈત્ર માસના કૃષ્ણ પક્ષની (અમાંત ગણતરી મુજબ ફાગણ વદ) પાપમોચિની એકાદશીનું વ્રત કરવા કહ્યું. ઋષિએ વિધિપૂર્વક વ્રત કર્યું અને મંજુઘોષાએ પણ તે વ્રત કર્યું. વ્રતના પ્રભાવથી બંનેનાં પાપ નષ્ટ થયાં, અપ્સરા પિશાચ યોનિમાંથી મુક્ત થઈ અને ફરી દિવ્ય રૂપ પામી સ્વર્ગમાં ગઈ. મેધાવી ઋષિ પણ પાપમુક્ત થઈ ફરી તપમાં લીન થયા. એમ માનવામાં આવે છે કે જે કોઈ શ્રદ્ધાથી આ વ્રતની કથા સાંભળે કે વાંચે છે, તેને પણ પુણ્ય મળે છે.

આ દિવસે શું કરાય છે

• સવારે વહેલા ઊઠી સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરી વ્રતનો સંકલ્પ લેવાય છે. • ભગવાન વિષ્ણુની પ્રતિમા કે છબીને પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી પીળાં વસ્ત્ર, ચંદન, પીળાં ફૂલ અને તુલસીદળ અર્પણ કરાય છે. • ધૂપ, દીપ, નૈવેદ્ય અને ફળ ધરાવી વિષ્ણુ સહસ્રનામ કે “ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય” મંત્રનો જપ કરાય છે. • પાપમોચિની એકાદશીની કથા સાંભળવામાં કે વાંચવામાં આવે છે. • દિવસ દરમિયાન ભજન-કીર્તન કરાય છે અને ઘણા લોકો રાત્રિ જાગરણ કરે છે. • બીજા દિવસે (દ્વાદશીએ) બ્રાહ્મણ કે જરૂરિયાતમંદને અન્ન, વસ્ત્ર કે દાન આપી વ્રત પૂર્ણ કરાય છે.

ઉપવાસ

આ દિવસે અન્ન, ખાસ કરીને ચોખા અને અનાજનો ત્યાગ કરાય છે. નિર્જળા, ફળાહાર કે એક વખત ફરાળ—પોતાની શક્તિ મુજબ વ્રત રખાય છે. ફળ, દૂધ, સાબુદાણા, શિંગોડા-રાજગરાનો લોટ, બટાકા અને સિંધવ મીઠું ફરાળમાં વપરાય છે. બીજા દિવસે દ્વાદશીએ સૂર્યોદય પછી નિર્ધારિત પારણા સમયમાં વ્રત છોડાય છે. બીમાર, વૃદ્ધ, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને બાળકોએ હળવો ઉપવાસ કરવો અથવા વડીલો કે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ કરવું.

જુદા જુદા પ્રદેશોમાં

ગુજરાતમાં સ્માર્ત અને વૈષ્ણવ (ભાગવત) પરંપરા પ્રમાણે એકાદશીની તારીખ ક્યારેક જુદી પડે છે; વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના લોકો પોતાના આચાર્યના નિયમ મુજબ વ્રત કરે છે. ઉત્તર ભારતમાં પૂર્ણિમાંત ગણતરી પ્રમાણે આ એકાદશી ચૈત્ર કૃષ્ણ પક્ષમાં ગણાય છે, જ્યારે ગુજરાતમાં તે ફાગણ વદમાં આવે છે. વૈષ્ણવ મંદિરોમાં આ દિવસે વિશેષ દર્શન અને ભજન થાય છે.

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) વિશે વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

પાપમોચિની એકાદશી કયા મહિનામાં આવે છે?

ગુજરાતી (અમાંત) ગણતરી મુજબ ફાગણ વદ અગિયારસે અને ઉત્તર ભારતની પૂર્ણિમાંત ગણતરી મુજબ ચૈત્ર કૃષ્ણ પક્ષમાં આવે છે.

આ એકાદશીએ કયા દેવની પૂજા થાય છે?

મુખ્યત્વે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા થાય છે. તુલસીદળ અને પીળાં ફૂલ અર્પણ કરવાની પરંપરા છે.

એકાદશીએ ચોખા કેમ ખવાતા નથી?

પરંપરા મુજબ એકાદશીએ અન્ન અને ચોખાનો ત્યાગ કરવાનો નિયમ છે. તેથી ફળાહાર કે ફરાળ લેવાય છે.

સ્માર્ત અને ભાગવત એકાદશીમાં શું ફેર છે?

સ્માર્ત પરંપરા સામાન્ય રીતે સૂર્યોદયની તિથિ લે છે, જ્યારે વૈષ્ણવ (ભાગવત) પરંપરા દશમીના વેધ વગેરેના નિયમો જુએ છે, તેથી ક્યારેક બે દિવસ થઈ શકે છે.

વ્રતનું પારણું ક્યારે કરાય?

બીજા દિવસે દ્વાદશીએ સૂર્યોદય પછી પંચાંગમાં આપેલા પારણા સમય દરમિયાન વ્રત છોડાય છે.

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2026 માં ક્યારે છે?

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2026 માં રવિવાર, 15 માર્ચ 2026 ના રોજ છે (ફાગણ વદ ૧૧).

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2027 માં ક્યારે છે?

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2027 માં શુક્રવાર, 2 એપ્રિલ 2027 ના રોજ છે (ફાગણ વદ ૧૧).

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) ની તિથિ કઈ છે?

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2026 ની તિથિ વદ અગિયારસ છે. અમદાવાદ માટે 09:16 સુધી.

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) નું પૂજા મુહૂર્ત ક્યારે છે?

પાપમોચિની એકાદશી (ચારોળી) 2026 (15 માર્ચ 2026) નું સૂર્યોદય 06:48 છે (અમદાવાદ).

15 માર્ચ 2026 ના રોજ સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત ક્યારે છે?

અમદાવાદ માં 15 માર્ચ 2026 ના રોજ સૂર્યોદય 06:48 અને સૂર્યાસ્ત 18:48 છે.